Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile tadımda no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda yazmak gerekir, zira hafıza çabucak kaybolur. Aynı çubuğu iki kez koklamak yanılmayı azaltır zira kalabalık ortamlarda hafif notalar çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece gücü anlatır. Bu yüzden ilk tadımda sabırlı olmak hem de ölçütleri önceden belirlemek en doğru yol sayılır. Kriter belli olunca her puro aynı cetvelle değerlendirilir ve yorumlar birbirini tutarlı olur. Tadım esnasında telefon uzakta durursa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz ayrıca erken davranıp hüküm vermek sık yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve net gelir elbette bu düzen her çubukta birebir geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ama tonlar belirginleşir hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik olur. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç gelir nitekim bu yüzden yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden sertçe tonlar baskın olabilir gerçekten ısınmış tütün kendi karakterini ancak ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı genellikle net değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak sıcaklığı yükseltir ve tadı bozar.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha okunur hâle getirir mutlaka aynı aydınlatma ile sakin bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir kılar. 1 hafif notayı, 5 de damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır böylece odak dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas tadım notları gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt basamaklarda yer alır ve sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç nefes yapmak şarttır öte yandan ondalık puanlar yazmak gereksiz bir karmaşa getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası genellikle tercih edilen puandır, zira dengeli çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki puanlar gerçekten istisnai durumlarda verilmelidir. Böylece not defteri anlamlı kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, dumanın sıcaklığını hem de yoğunluğunu doğrudan etkiler bu yüzden yanış hattının düzgün ilerlemesini de izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar erken öne çıkar nitekim dar çaplılarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz ısınma hızı de tadı hemen etkileyen bir unsurdur. Kalın gövdelerde duman daha yavaş akar ama notalar daha geç belirir hem de bu çabukluk tadın okunma süresini daraltır. Romeo julieta regalias londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum bölümüne yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı yapar ama şiddetini azaltmaz tersine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat hafif olanın tadını bastırmaz. Aradaki ara zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki kanaldan algılanır: dildeki tat ile burun boşluğunun yakaladığı aroma oysa bu iki kanal karşılıklı besler ama aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı kaydetmek gerekir bu fark başta küçük gelse de yorumları epey etkiler. Dumanı dudaktan verirken burundan hafifçe bırakmak retrohale yöntemidir örneğin ılık bir nefes aromayı daha zengin açar. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını net verir üstelik nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler güvenilir olmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk de kuru tonu daha hızlı geçirir hızlı bir nefes ise ince notaları siler. Güç dilde zayıf ama koku tarafında belirgin olabilir benzer biçimde ağır bir öğünden hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan kişiler açısından ilk adımda koku yoluyla gelen ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı da detay vermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan düşük hissedilir ayrıca öğün aralarında tadım yapacaksanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce ılık su içmek yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir çünkü yorgun bir ağız en güçlü notayı dahi silik gösterir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır ayrıca çok soğuk sıvılar damağı duyarsızlaştırır ve aroma hissini düşürür. Puritos serisi nasıl içilir gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı korur gerçekten tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım denemek önerilmez. Su ve kahve dışında çay de düşünülebilir; asıl mesele seçimin şekersiz olmasıdır. Ağız temizlendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle başlanan değerlendirme çoğunlukla eksik kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk ölçüsünde içim kısa olduğundan yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta kalır üstelik başlangıç notu bu boylarda hızla silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve son çekişler arasındaki farkı yakalamak özen ister bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha dikkatli incelenmelidir. Romeo julieta 20 club gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır zira her çekişin ağırlığı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü de sedir tonunu çabucak gösterip sona erer çünkü değişim uzun süre değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam izlenim sunar bu nedenle sakin ve dengeli çekiş önerilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil de bitişten hemen sonra yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca yazmak yararlıdır. Boy küçüldükçe tat ayrıntısı daralır, fakat güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bölüm açmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım yoğunluk hakkında güvenilir bir yargı vermez demek ki her tadım bir öncekinin üstüne inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ile saat izlenimi değiştirir bu düzen üç dört tadımdan sonra gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde benzer aromalar her seferinde baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir tonu aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı ürüne geri dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına neden olur. Saat, puro ismi ile puan deftere girilmelidir gerçekten ilk notlar ileride açıldığında şaşırtıcı sapmalar barındırır. Puanlar arasında iki puandan çok fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Defterde öz cümleler uzun anlatımlardan daha işlevseldir. Örneğin ikinci evre belirgin ahşap kokusu şeklinde bir not yeterli sayılır. İleride bakıldığında net olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin ağızdaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü ise tatların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa ayrı değerlendirilir bu ikisini ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme ortaya çıkarır. San cristobal el principe puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir tonunu net verebilir örneğin sert bir içim sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla sedir notasını güçlü taşır kaldı ki dolgun bir içim aromasız de olabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek aroma verebilir tersi hâl de mümkündür. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı dolgunlukta iki çubuk içinde yoğunluk ayrımı aramak ince bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ile düzenli kayıt almayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en iyi tadım koşulları sabitlemekle başlar. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar ve baharatlı notalar abartılır bu nedenle oda koşullarını de kayda eklemek yararlıdır. Çok nemli havada de duman tıkanır ve lezzet bastırılır ısı de tütünün ısınma hızını değiştiren ayrı bir etkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu durumu hesaba katmak yararlıdır yoksa farklı günlerde çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse ayrım daha doğru görülür tadım günü seçerken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm ise algıyı şaşırtır hâlbuki gerçek neden sıklıkla odadaki hava veya koku çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir ortamda koku birikirse sonraki denemenin tadı yanlış algılanabilir. Kapı aralığı bırakmak genellikle işe yarar. Rüzgar fazla sertse yanış yapısı şaşar.